اسید اکریلیک یکی از ترکیبات آلی مهم و پایه ای در صنعت شیمی است که به دلیل ساختار واکنش پذیر خود، در تولید طیف گسترده ای از پلیمرها و رزین ها کاربرد دارد. این ماده شفاف، بی رنگ و با بوی تند، در واقع یک منومر اصلی برای ساخت پلی اکریلات ها و سایر مشتقات اکریلیک است که در صنایع رنگ سازی، چسب، نساجی، کاغذ، محصولات بهداشتی و پوشش های صنعتی نقش حیاتی ایفا می کند. به دلیل تقاضای بالا و اهمیت آن در تولید محصولات پلیمری، اسید اکریلیک صنعتی به یکی از مواد شیمیایی استراتژیک در بازار جهانی تبدیل شده است.
اسید اکریلیک چیست؟
اسید اکریلیک (Acrylic Acid) یک ترکیب آلی غیراشباع و مایع شفاف با فرمول شیمیایی C۳H۴O۲ است که دارای گروه کربوکسیل فعال و پیوند دوگانه کربن-کربن می باشد. این ساختار شیمیایی باعث می شود ماده ای بسیار واکنش پذیر باشد و به عنوان منومر پایه ای در تولید پلیمرها و رزین های اکریلیک کاربرد داشته باشد.
اسید اکریلیک در صنایع رنگ سازی، چسب، پوشش های صنعتی، نساجی، بهداشتی، کشاورزی و تصفیه آب به کار می رود و یکی از مواد شیمیایی استراتژیک در تولید محصولات پلیمری مدرن به شمار می رود.
ویژگی های فیزیکی و شیمیایی اسید اکریلیک
اسید اکریلیک (Acrylic Acid) ترکیبی آلی و غیراشباع با خواص فیزیکی و شیمیایی منحصربه فرد است که آن را به یکی از مواد پایه در صنایع پلیمری و شیمیایی تبدیل کرده است. این ماده به صورت مایع بی رنگ، فرار و قابل اشتعال بوده و به دلیل داشتن گروه های فعال کربوکسیل و پیوند دوگانه، واکنش پذیری بالایی در فرآیندهای پلیمریزاسیون و استری سازی دارد. در ادامه، مهم ترین ویژگی های فیزیکی و شیمیایی اسید اکریلیک را بررسی می کنیم.
ویژگی های فیزیکی اسید اکریلیک
اسید اکریلیک در حالت خالص، مایعی شفاف، بی رنگ و فرار است که دارای بوی تند و تیز مشابه اسیدهای آلی دیگر می باشد. این ترکیب در دمای اتاق مایع بوده و در دمای پایین تر از ۱۴ درجه سانتی گراد متبلور و جامد می شود.
از مهم ترین خصوصیات فیزیکی آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- جرم مولکولی: 72.۰۶ گرم بر مول
- نقطه ذوب: حدود ۱۴ درجه سانتی گراد
- نقطه جوش: حدود ۱۴۱ درجه سانتی گراد
- چگالی: حدود ۱.۰۵ گرم بر سانتی متر مکعب در دمای ۲۰ درجه
- رنگ و بو: مایع شفاف با بوی تند و نافذ
- انحلال پذیری: به خوبی در آب، اتانول، اتر و کلروفرم حل می شود
- قابلیت تبخیر: نسبتاً بالا، در محیط های گرم سریع تبخیر می شود
- ویسکوزیته: کم، مشابه آب
این ویژگی ها باعث می شود اسید اکریلیک در شرایط معمول، به راحتی در فرآیندهای صنعتی مورد استفاده قرار گیرد، ولی به دلیل فراریت بالا باید در مخازن مخصوص مانند مخزن استیل دربسته و خنک نگهداری شود.
ویژگی های شیمیایی اسید اکریلیک
از نظر شیمیایی، اسید اکریلیک یک اسید کربوکسیلیک غیراشباع است که دارای یک گروه کربوکسیل (-COOH) و یک پیوند دوگانه کربن-کربن (C=C) در ساختار خود می باشد. این ساختار باعث می شود اسید اکریلیک ترکیبی بسیار واکنش پذیر باشد و در واکنش های پلیمریزاسیون و استری سازی شرکت کند. مهم ترین خصوصیات شیمیایی آن عبارتند از:
- فرمول مولکولی: C₃H₄O₂
- فرمول ساختاری: CH₂=CH–COOH
- نوع ترکیب: اسید کربوکسیلیک غیراشباع
- عدد اسیدی : حدود ۹۳۰ mg KOH/g
- واکنش پذیری: به راحتی پلیمریزه می شود و باید با پایدارکننده هایی مانند هیدروکینون (HQ) تثبیت شود تا در حین ذخیره سازی دچار پلیمریزاسیون ناخواسته نشود.
- قابلیت استری سازی: با الکل ها واکنش داده و استرهای اکریلیک تولید می کند (مانند متیل اکریلات و بوتیل اکریلات)
- پلیمریزاسیون: در حضور آغازگرهایی مانند پراکسیدها یا حرارت، به پلی اکریلیک اسید و پلیمرهای دیگر تبدیل می شود.
- قابلیت اکسیداسیون: در تماس با عوامل اکسیدکننده قوی می تواند دچار واکنش گرمازا شود.
- پایداری: در دمای بالا یا در تماس با فلزات قلیایی ناپایدار است و احتمال واکنش خودبه خودی وجود دارد.
کاربردهای اسید اکریلیک
اسید اکریلیک به عنوان یکی از منومرهای پایه ای در صنایع شیمیایی و پلیمری، در طیف گسترده ای از محصولات صنعتی، کشاورزی و مصرفی به کار می رود. ساختار شیمیایی واکنش پذیر این ماده، باعث شده تا بتوان از آن برای تولید انواع رزین ها، پلیمرها و استرهای اکریلیک استفاده کرد. در ادامه، مهم ترین کاربردهای اسید اکریلیک را به تفکیک بررسی می کنیم.
- تولید پلی اکریلات ها: یکی از مهم ترین کاربردهای اسید اکریلیک، استفاده در تولید پلی اکریلات ها است. این ترکیبات پلیمری، توانایی جذب مقدار زیادی آب را دارند و به همین دلیل در صنایع بهداشتی و کشاورزی به طور گسترده مورد استفاده قرار می گیرند. پلی اکریلات سدیم که از پلیمریزاسیون اسید اکریلیک حاصل می شود، جزء اصلی پوشک نوزادان، محصولات بهداشتی بانوان و ژل های سوپر جاذب رطوبت است. همچنین در کشاورزی برای حفظ رطوبت خاک و جلوگیری از تبخیر آب به کار می رود. این ویژگی باعث می شود گیاه در شرایط خشک نیز بتواند رشد مناسبی داشته باشد.
- صنایع رنگ و رزین: در صنعت رنگ سازی، اسید اکریلیک به عنوان ماده اولیه برای تولید رزین های اکریلیک به کار می رود. این رزین ها در مقایسه با انواع سنتی دارای مقاومت بالاتر در برابر نور خورشید، رطوبت، حرارت و مواد شیمیایی هستند. رنگ های پایه اکریلیک به دلیل چسبندگی قوی، سرعت خشک شدن بالا و ماندگاری طولانی، در رنگ های ساختمانی، خودرویی و صنعتی کاربرد فراوان دارند. این نوع رزین ها ضمن حفظ ظاهر زیبا و براق سطح، از سطوح در برابر خوردگی و فرسایش نیز محافظت می کنند.
- صنایع چسب و درزگیر: اسید اکریلیک و مشتقات آن مانند بوتیل اکریلات و متیل اکریلات، در تولید چسب ها و درزگیرهای صنعتی نقش مهمی دارند. این ترکیبات سبب افزایش چسبندگی، انعطاف پذیری و مقاومت چسب در برابر رطوبت و حرارت می شوند. چسب های پایه اکریلیک به دلیل شفافیت، دوام و عدم زردشدگی در طول زمان، در بسته بندی، صنایع ساختمانی و خودروسازی کاربرد گسترده ای دارند. همچنین در تولید درزگیرهای سیلیکونی و چسب های فشاری نیز از پلیمرهای حاصل از اسید اکریلیک استفاده می شود.
- تولید پلاستیک ها و پلیمرهای مهندسی: در صنایع پلیمری، اسید اکریلیک به عنوان یکی از مواد اولیه کلیدی در ساخت پلی اکریلیک اسید و کوپلیمرهای آن شناخته می شود. این پلیمرها در تولید پلاستیک های شفاف و مقاوم به حرارت به کار می روند. ویژگی های مکانیکی عالی، مقاومت شیمیایی و قابلیت شکل پذیری بالا باعث شده تا این مواد در تولید قطعات خودرویی، بسته بندی های انعطاف پذیر و فیلم های مقاوم مورد استفاده قرار گیرند. به دلیل سازگاری با محیط زیست، این پلیمرها در بسیاری از کاربردهای صنعتی مدرن جایگزین ترکیبات سنتی شده اند.
- صنایع نساجی و چرم: در صنعت نساجی، اسید اکریلیک برای بهبود کیفیت و دوام پارچه ها استفاده می شود. کوپلیمرهای اکریلیک موجب افزایش چسبندگی رنگ به الیاف، ثبات رنگ در برابر شست وشو و نرمی پارچه می شوند. این ویژگی ها باعث شده تا پارچه های تولیدشده با مواد اکریلیک، ظاهر درخشان تر و دوام بیشتری داشته باشند. در صنعت چرم نیز از رزین های اکریلیک برای تولید پوشش های براق و مقاوم سطح چرم استفاده می شود که جلوه ظاهری زیباتری ایجاد می کند و مقاومت چرم را در برابر رطوبت افزایش می دهد.
- صنایع کاغذ و بسته بندی: اسید اکریلیک و مشتقات آن نقش مهمی در بهبود کیفیت کاغذ دارند. استفاده از لاتکس ها و رزین های اکریلیک در فرمولاسیون کاغذ باعث افزایش مقاومت در برابر رطوبت و پارگی می شود. همچنین این مواد به بهبود قابلیت چاپ پذیری و صافی سطح کاغذ کمک می کنند. در صنعت بسته بندی نیز از فیلم های اکریلیک برای تولید پوشش های شفاف و مقاوم در برابر بخار و اکسیژن استفاده می شود که ماندگاری مواد غذایی را افزایش می دهد و از نفوذ آلودگی جلوگیری می کند.
- صنایع شوینده و محصولات بهداشتی: در ترکیب شوینده ها و مواد پاک کننده، اسید اکریلیک به صورت کوپلیمرهایی مورد استفاده قرار می گیرد که نقش ضد رسوب و پایدارکننده یون های سختی آب را دارند. این ویژگی باعث افزایش قدرت پاک کنندگی مواد شوینده می شود. در صنایع آرایشی و بهداشتی نیز پلیمرهای اکریلیک برای افزایش غلظت و پایداری فرمولاسیون محصولات مایع و ژل مانند، مانند کرم ها، لوسیون ها و شامپوها استفاده می شوند. این پلیمرها علاوه بر خاصیت ضخیم کنندگی، حس لطافت و نرمی مطلوبی به پوست می بخشند.
- پوشش های صنعتی و ضد خوردگی: رزین های اکریلیک حاصل از اسید اکریلیک در تولید انواع پوشش های محافظتی برای فلزات و بتن کاربرد دارند. این پوشش ها مقاومت بسیار بالایی در برابر عوامل محیطی، اشعه UV، مواد شیمیایی و رطوبت دارند. به همین دلیل در صنایع نفت و گاز، سازه های فلزی، پل ها و تأسیسات دریایی مورد استفاده قرار می گیرند. پوشش های اکریلیک علاوه بر افزایش دوام سطح، ظاهر براق و یکنواختی ایجاد می کنند که در صنایع ساختمانی نیز پرکاربرد است.
- صنایع کشاورزی: در کشاورزی، از پلیمرهای اکریلیک به عنوان جاذب های رطوبت خاک استفاده می شود. این پلیمرها که از اسید اکریلیک ساخته می شوند، قادرند حجم زیادی از آب را جذب کرده و به تدریج در اختیار ریشه گیاه قرار دهند. چنین ترکیباتی در مناطق خشک و نیمه خشک برای صرفه جویی در مصرف آب و بهبود رشد گیاهان بسیار مؤثر هستند. علاوه بر این، افزودن پلی اکریلات ها به خاک، بافت آن را سبک تر کرده و تهویه و رشد ریشه را تسهیل می کند.
- تصفیه آب و پساب صنعتی: در صنایع تصفیه آب، اسید اکریلیک و مشتقات آن به عنوان افزودنی های ضد رسوب و ضد خوردگی به کار می روند. پلی اکریلیک اسید با یون های فلزی ترکیب شده و از تشکیل رسوب در لوله ها، مبدل های حرارتی و بویلرها جلوگیری می کند. همچنین در سیستم های خنک کننده صنعتی مانند برج خنک کننده، این ترکیبات مانع از تشکیل لایه های رسوبی و رشد میکروارگانیسم ها می شوند. به همین دلیل در فرآیندهای تصفیه فاضلاب و کنترل کیفیت آب نقش کلیدی دارند.
- صنایع پزشکی و دارویی: در حوزه پزشکی و داروسازی، اسید اکریلیک و پلیمرهای حاصل از آن به دلیل سازگاری زیستی و غیرسمی بودن، در ساخت داروهای موضعی، چسب های زیستی، داربست های پلیمری و سیستم های کنترل رهایش دارو استفاده می شوند. پلی اکریلیک اسید می تواند دارو را درون ساختار خود نگه داشته و به صورت کنترل شده در بدن آزاد کند. علاوه بر این، در تولید لنزهای تماسی نرم و ژل های زخم پوش نیز از مشتقات اکریلیک استفاده می شود.
مزایای اسید اکریلیک
- واکنش پذیری بالا: وجود پیوند دوگانه و گروه کربوکسیل باعث می شود اسید اکریلیک به راحتی در واکنش های پلیمریزاسیون و استری سازی شرکت کند.
- قابلیت تولید پلیمرهای متنوع: این ماده منومر اصلی برای تولید پلی اکریلات ها، رزین های اکریلیک و کوپلیمرهای کاربردی در صنایع مختلف است.
- شفافیت و مقاومت بالا: رزین ها و پلیمرهای اکریلیک حاصل از آن، دارای شفافیت نوری بالا و مقاومت عالی در برابر اشعه UV و زردشدگی هستند.
- مقاومت شیمیایی مناسب: محصولات پایه اکریلیک در برابر اسیدها، بازها، روغن ها و مواد شیمیایی دیگر پایداری قابل توجهی دارند.
- چسبندگی عالی: رزین های اکریلیک چسبندگی فوق العاده ای به سطوح مختلف از جمله فلز، چوب، بتن، شیشه و پلاستیک دارند.
- انعطاف پذیری در فرمولاسیون: اسید اکریلیک را می توان با ترکیب با سایر منومرها به گونه ای اصلاح کرد که ویژگی های فیزیکی و شیمیایی مطلوب حاصل شود.
- سازگاری با محیط زیست: در مقایسه با برخی رزین های نفتی، محصولات اکریلیک ناپایدارتر بوده و سریع تر در محیط تجزیه می شوند.
- کارایی بالا در جذب آب: پلی اکریلات های حاصل از آن توانایی جذب چندین برابر وزن خود آب را دارند و در محصولات بهداشتی و کشاورزی بسیار مفیدند.
- دوام و ماندگاری زیاد: پوشش ها و رنگ های اکریلیک دارای طول عمر بالا و مقاومت زیاد در برابر شرایط جوی هستند.
- قابلیت استفاده در دماها و شرایط مختلف: پلیمرهای اکریلیک عملکرد پایداری در بازه های دمایی متنوع دارند و در محیط های مرطوب یا خشک کارایی خود را حفظ می کنند.
- افزایش بهره وری در صنایع تصفیه آب: کوپلیمرهای اکریلیک با جلوگیری از تشکیل رسوب، راندمان سیستم های صنعتی را بالا می برند.
- بهبود خواص مکانیکی محصولات: در فرمولاسیون چسب ها و پلاستیک ها، استفاده از اسید اکریلیک موجب افزایش استحکام، انعطاف و چسبندگی می شود.
- قابلیت ترکیب با فناوری های نوین: در تولید نانوپوشش ها، بیوپلیمرها و داربست های زیستی نیز به عنوان جزء اصلی یا اصلاح کننده مورد استفاده قرار می گیرد.
معایب اسید اکریلیک
- خورنده و تحریک کننده: اسید اکریلیک مایع به شدت خورنده است و تماس مستقیم آن با پوست، چشم یا مجاری تنفسی می تواند باعث سوزش و التهاب شود.
- سمیت بخارات: بخارات این ماده در غلظت های بالا سمی هستند و استنشاق طولانی مدت آن می تواند موجب آسیب به ریه ها و سیستم عصبی شود.
- قابل اشتعال بودن: اسید اکریلیک ماده ای فرار و آتش گیر است و باید در شرایط ایمن و به دور از منابع حرارتی یا جرقه نگهداری شود.
- پلیمریزاسیون ناخواسته: در صورت نگهداری نادرست (مانند قرار گرفتن در معرض نور یا گرما)، ممکن است به صورت خودبه خود پلیمریزه شود و فشار داخلی ظرف افزایش یابد.
- لزوم استفاده از بازدارنده ها: برای جلوگیری از پلیمریزاسیون ناگهانی، باید از مواد پایدارکننده مانند هیدروکینون استفاده شود که این امر هزینه و حساسیت نگهداری را بالا می برد.
- حساسیت به رطوبت و نور: این ترکیب در حضور نور، اکسیژن و رطوبت ناپایدار است و خواص آن به مرور زمان کاهش می یابد.
- نیاز به تجهیزات خاص برای ذخیره سازی: ظروف نگهداری اسید اکریلیک باید از جنس فولاد ضدزنگ یا آلومینیوم خاص باشند و دمای محیط کنترل شود.
- اثرات زیست محیطی در صورت نشت: در صورت نشت به محیط زیست، ممکن است باعث آلودگی منابع آبی و آسیب به آبزیان شود.
- قیمت نسبتاً بالا در مقایسه با برخی جایگزین ها: به دلیل فرآیند تولید پیچیده تر، هزینه تمام شده آن نسبت به برخی اسیدهای مشابه بیشتر است.
- محدودیت در تماس با برخی فلزات: اسید اکریلیک می تواند باعث خوردگی در فلزاتی مانند آهن، مس و برنج شود و نیاز به دقت در انتخاب تجهیزات دارد.
نحوه تولید اسید اکریلیک
تولید اسید اکریلیک عمدتاً از پروپیلن، یکی از مشتقات نفت و گاز طبیعی، آغاز می شود و فرآیندی صنعتی و دو مرحله ای دارد. در مرحله اول، پروپیلن تحت شرایط کنترل شده دما و فشار و با استفاده از کاتالیزورهای خاص، اکسید شده و به یک ترکیب واسطه به نام آکرولئین تبدیل می شود. این مرحله بسیار حساس است و نیاز به کنترل دقیق دما و جریان واکنشگرها دارد تا محصول جانبی ناخواسته تولید نشود.
در مرحله دوم، آکرولئین تولیدشده مجدداً در مجاورت اکسیژن و کاتالیزور مناسب اکسید می شود و به اسید اکریلیک تبدیل می گردد. این فرآیند نیز تحت دما و فشار کنترل شده انجام می شود تا محصول نهایی با خلوص بالا تولید شود. پس از اتمام واکنش ها، بخارات اسید اکریلیک خنک و متراکم شده و سپس با استفاده از تقطیر جزء به جزء، محصولی با خلوص بالا از سایر ناخالصی ها جدا می شود.
اسید اکریلیک خالص به دست آمده می تواند به طور مستقیم در تولید پلی اکریلات ها، رزین های اکریلیک و مشتقات دیگر استفاده شود یا در همان واحد به پلیمر تبدیل شود. علاوه بر این، در سال های اخیر، روش های زیستی برای تولید اسید اکریلیک نیز مورد تحقیق و توسعه قرار گرفته اند که از منابع تجدیدپذیر مانند گلیسرول استفاده می کنند. این روش ها علاوه بر کاهش اثرات زیست محیطی، مسیرهای تولید پایدار و کم خطرتری را ارائه می دهند.
به طور خلاصه، فرآیند تولید اسید اکریلیک مبتنی بر تبدیل پروپیلن به ترکیب واسطه و سپس اکسیداسیون آن به محصول نهایی است و با کنترل دقیق شرایط واکنش، می توان اسید اکریلیک با کیفیت و خلوص بالا را برای کاربردهای صنعتی مختلف تهیه کرد.
نکات مهم برای ذخیره و نگهداری اسید اکریلیک
- استفاده از ظروف مقاوم به خوردگی: اسید اکریلیک می تواند با بسیاری از فلزات واکنش دهد، بنابراین باید در مخازن فولاد ضدزنگ یا آلومینیوم خاص نگهداری شود. مخازن اسید باید کاملاً دربسته و بدون نشتی باشند تا از تبخیر یا نشت محصول جلوگیری شود.
- کنترل دما و جلوگیری از نور مستقیم: محیط ذخیره سازی باید سرد و خشک باشد و از تابش مستقیم نور خورشید دور نگه داشته شود. دماهای بالا می توانند منجر به پلیمریزاسیون خودبه خودی اسید اکریلیک شوند، بنابراین در صورت لزوم از سیستم های خنک کننده استفاده شود.
- استفاده از پایدارکننده ها: برای جلوگیری از پلیمریزاسیون ناخواسته، معمولاً از بازدارنده های شیمیایی مانند هیدروکینون استفاده می شود. این کار باعث افزایش ایمنی و طول عمر محصول می گردد.
- تهویه مناسب: فضای نگهداری باید دارای تهویه کافی باشد تا بخارات فرار اسید اکریلیک از محیط خارج شود و تجمع گازهای قابل اشتعال کاهش یابد.
- فاصله از منابع حرارت و جرقه: اسید اکریلیک فرار و قابل اشتعال است، بنابراین باید از منابع حرارت، شعله و جرقه دور نگه داشته شود. تجهیزات اطفای حریق مناسب باید در نزدیکی محل نگهداری آماده باشد.
- استفاده از تجهیزات حفاظت فردی: در صورت تماس یا نشت، استفاده از دستکش مقاوم به مواد شیمیایی، عینک محافظ و ماسک تنفسی الزامی است تا از تحریک پوست، چشم و دستگاه تنفسی جلوگیری شود.
- آماده بودن تجهیزات ایمنی و اطفای حریق: به منظور جلوگیری از حوادث، وجود خاموش کننده های خشک و سیستم های اطفای حریق در محل ذخیره سازی ضروری است.
نکات ایمنی در استفاده از اسید اکریلیک
اسید اکریلیک مادهای خورنده، فرار و قابل اشتعال است و در هنگام کار با آن باید دستورالعملهای ایمنی بهصورت دقیق رعایت شود تا از بروز آسیبهای فردی و خطرات محیطی جلوگیری گردد.
- تجهیزات حفاظت فردی: کار با اسید اکریلیک باید تنها در محیطهای صنعتی کنترلشده و با استفاده از تجهیزات حفاظت فردی انجام شود. استفاده از دستکشهای مقاوم به مواد شیمیایی، عینک ایمنی، لباس ضد اسید و ماسک تنفسی مناسب الزامی است. این اقدامات از تماس مستقیم با پوست، چشم و استنشاق بخارات سمی جلوگیری میکند.
- تهویه و شرایط محیطی مناسب: محیط کاری باید دارای تهویه مؤثر و جریان هوای کافی باشد تا بخارات فرار اسید اکریلیک تجمع پیدا نکند. در صورت کار در فضای بسته، استفاده از هود شیمیایی یا سیستم تهویه مکانیکی توصیه میشود.
- جلوگیری از تماس مستقیم: اسید اکریلیک میتواند باعث سوختگی شدید پوست و چشم شود. در صورت تماس تصادفی، محل آلوده باید فوراً با آب فراوان شسته شود و در صورت بروز تحریک یا سوزش، مراجعه به پزشک ضروری است. برای محافظت از چشم، استفاده از شیلد یا عینک ایمنی مقاوم توصیه میشود.
- پیشگیری از آتشسوزی و انفجار: بخارات اسید اکریلیک قابل اشتعالاند و در مجاورت جرقه، شعله یا حرارت بالا ممکن است آتش بگیرند. بنابراین باید از وسایل برقی بدون جرقه، منابع حرارتی ایمن و خاموشکنندههای مناسب (پودر خشک یا دیاکسیدکربن) استفاده شود. هرگز نباید از آب برای خاموش کردن آتش ناشی از اسید اکریلیک استفاده کرد.
- جلوگیری از پلیمریزاسیون ناخواسته: در دمای بالا یا در حضور نور مستقیم، اسید اکریلیک ممکن است بهطور ناگهانی پلیمریزه شود و فشار داخل ظرف را افزایش دهد. برای جلوگیری از این اتفاق، افزودن پایدارکنندههایی مانند هیدروکینون و نگهداری در محیط خنک و تاریک ضروری است.
- اقدامات در زمان نشت یا ریختگی: در صورت نشت، باید سریعاً محیط تخلیه و تهویه شود. سپس با استفاده از جاذبهای مناسب مانند ماسه یا خاک خشک، محل آلودگی پاکسازی گردد. از تماس مستقیم با دست یا ابزار فلزی خودداری شود، زیرا احتمال واکنش وجود دارد.
- نحوه دفع ضایعات: پسماند اسید اکریلیک نباید به فاضلاب یا محیط طبیعی تخلیه شود. ضایعات باید طبق دستورالعملهای محیطزیستی و تحت نظارت واحدهای تخصصی جمعآوری و دفع شوند.
- آموزش کارکنان و برگه ایمنی: پیش از کار با اسید اکریلیک، اپراتورها باید با برگه اطلاعات ایمنی مواد (MSDS) آشنا باشند و در خصوص نحوه کار ایمن، اقدامات اضطراری و روشهای اطفای حریق آموزش ببینند.
